จากกระแส Krystal Club เลาจน์หรูย่านทองหล่อที่โด่งดังที่ทำให้เกิดการแพร่ระบาดระลอกใหม่จนถูกนิยามให้เป็นระลอกหนัก แน่นอนว่าเกิดกระแสการพูดถึงมากมายบนโลกออนไลน์ แต่ในความเป็นจริงแล้วจะมีสักกี่คนที่รู้ว่าบนออนไลน์หรือโซเชียลมีเดียนั้นมีการพูดถึง Krystal Club ในแง่มุมไหนบ้าง และแง่มุมใดบ้างที่ถูกพูดถึงมากกว่ากัน ใช่น้องฟ้าใสคนดังหรือไม่? แต่แอบบใบ้เบาๆ ว่ากลายเป็นคุณชูวิทย์ที่มีการถูกพูดถึงมากเป็นอันดับที่สอง แล้วแง่มุมใดของ Krystal Club ที่มีการโพสถึงมากที่สุดบนโซเชียลมีเดียกันหละ? มาครับ วันนี้ผมจะพาคุณไปดูว่า Krystal Club ถูกพูดถึงในแง่มุมไหนมากที่สุดผ่านการทำ Social Sentiments Analysis ด้วยการใช้ Social Listening tool เพื่อให้เราได้เห็นภาพรวมของ Conversation ที่เกิดขึ้นบนออนไลน์ โดยไม่ได้ดูแค่เทรนด์หรือจำนวน Mentions เท่านั้น แต่เราจะลงไปดูในรายละเอียดทั้งหมดจนออกมาเป็น Social Consumer Research ภาพรวมในเรื่องนี้กันครับ
1. Keyword Research เริ่มต้นจากคำถามว่าคนส่วนใหญ่พูดถึงเรื่องนี้ว่าอย่างไร?
หลายครั้งผมมักเห็นคนใช้ Social listening tool ด้วยการใส่คำที่อยากรู้เข้าไปตรงๆ แต่จากประสบการณ์ที่ใช้เครื่องมือชนิดนี้ในการทำรีเสิร์จมานานบอกให้รู้ว่า เราควรต้องเริ่มจากการทำรีเสิร์จคีย์เวิร์ดหรือคำก่อนครับ
ดังนั้นผมจึงเลือกใช้ Google Trends ในการพูดว่าคนในประเทศนั้นมีการค้นหาสิ่งนี้ว่าอย่างไร เพราะใน Google Trends จะบอกคำที่คนพิมพ์จริงๆ ให้เราเห็น ซึ่งก็จะมีการพิมพ์ผิดบ้าง หรือพิมพ์ในภาษาไทยบ้าง ซึ่งถือเป็นการขยายกรอบ Data ออกไปให้กว้างขึ้นเพื่อที่จะครอบคลุมพอให้เรากวาดได้ทุกโพสที่เกิดขึ้นบนโซเชียลมีเดีย เรียกได้ว่าเก็บมาให้หมดทุกบทสนทนาเพื่อจะได้สกัดกลั่นออกมาเป็น Social Consumer Insight ที่แม่นยำ
ซึ่ง Case Study การใช้ Social listening tool ในครั้งนี้ผมก็ตั้งต้นจากคำว่า Krystal เป็นคีย์เวิร์ดแรกก่อน ซึ่งจากกราฟการค้นหาของคนไทยในประเด็นนี้ก็พบว่าเพิ่งเกิดขึ้นพีคๆ เอาก็วันที่ 6 เมษายนซึ่งก็ถือว่าไม่ได้นานแต่อย่างไร แล้วเมื่อดูในคำค้นหาที่เกี่ยวข้องกับ Krystal Club ก็พบว่ามีทั้งการค้นหาด้วยคำว่า น้องฟ้า และคำว่า คริสตัล ในภาษาไทยควบคู่ครับ
เมื่อได้ข้อสรุปเบื้องต้นก็นำสมมติฐานดังกล่าวไปตั้งต้นดึง Data จาก Social listening tool กันเลยครับ
2. ใส่ Keywords ที่ใช่เพื่อเริ่ม Collecting Data
เมื่อเราได้คีย์เวิร์ดที่ใช่ระดับหนึ่งมาแล้วจากการทำรีเสิร์จ เราก็จะเอาคำดังกล่าวใส่เข้ามาใน Social listening tool เพื่อให้ระบบเรียก Data ที่เราต้องการออกมาให้ง่ายต่อการใช้งาน
ในเคสนี้ผมใช้ Mandala Analytics เครื่องมือ Social listening tool ของคนไทยที่ใช้งานง่ายเพราะถูกออกแบบมาอย่างเข้าใจนักการตลาดอย่างเราครับ
ในตอนแรกผมใส่คีย์เวิร์ดไปทั้งหมด 4 คำและดึงข้อมูลย้อนหลังไปถึงแค่ต้นปี วันที่ 1 มกราคม 2564 แต่ก็พบว่ามีข้อมูลเข้ามาเยอะพอสมควร (จริงๆ ต้องนับว่าเยอะมาก) มากถึงกว่า 45,179 Mentions แต่เมื่อผมเข้าไปดูรายละเอียดของ Data ก็พบว่ามีข้อมูลที่ใช้คำดังกล่าวแต่ไม่ได้เกี่ยวกับ Krystal Club ที่อยากรู้เยอะมาก
ซึ่งทีนี้สิ่งที่ผมจะทำต่อก็คือการ Clean data เลเวล 2 ด้วยการ Selective Data เลือกคัดเฉพาะข้อมูลที่ใช่เพื่อให้เราสามารถนำไปทำ Social Sentiment Analysis ได้อย่างมีประสิทธิภาพในขั้นต่อไปครับ
4. Selective Data ด้วยการคัดเฉพาะส่วนที่ใช่
ซึ่งถ้าดูจากกราฟปริมาณการถูกพูดถึงในสองคำนี้ในแต่ละวันก็จะเห็นว่า ในช่วงเดือน Aug ปีก่อนนั้นมีโพสที่มีคำว่า Krystal หรือ คริสตัล เยอะมากอย่างไม่น่าเชื่อครับ
ทั้งที่เรื่องนี้เพิ่งเกิดขึ้นจริงก็ตอนปลายเดือนก่อน พีคหนักๆ ก็วันที่ 6 เมษายน 2564 ตามข้อมูลจาก Google Trends ผมก็เลยต้องเข้าไปเจาะดูว่าในช่วงเวลาดังกล่าวเกิดอะไรขึ้นทำไมถึงมีการโพสถึงบนโลกออนไลน์เยอะจัง
เมื่อเข้าไปดูไปทำความเข้าใจก็พบว่า ยังคงเป็นโพสที่เกี่ยวข้องกับศิลปินเกาหลี Krystal คนเดิมอยู่ ดังนั้นสิ่งที่ผมจะทำต่อคือเข้าไป Filter เลือกเฉพาะ Data ที่ต้องการจาก Data ที่มีมาทั้งหมดเพื่อทำให้ได้เฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องกับบริบทเรื่อง Krystal Club ที่เป็นข่าวดังจริงๆ
จากการไล่ดู Data ทั้งหมดผมค้นพบว่า โพสที่เกี่ยวข้องกับ Krystal Club จะประกอบด้วย 5 Keywords นี้ไม่คำใดก็คำหนึ่งง
ซึ่งผลที่ได้คือผมได้ Quality Data ที่ต้องการใน Quantity ที่มากพอ แต่งานยังไม่จบนะครับ เพราะสิ่งที่เราต้องงทำต่อก็คือกลับมาไล่อ่านรายละเอียดดูความถูกต้องของ Data อีกครั้งว่าทุกข้อมูลที่มีในตอนนี้นั้นตรงกับประเด็นที่เราจะทำการวิเคราะห์ต่อหรือไม่
แน่นอนว่าไม่ถูกต้อง 100% ตั้งแต่ตอนแรกหรอกครับ มันก็จะมีบางโพสที่ไม่เกี่ยวหลุดเข้ามาบ้าง แต่ก็จะน้อยกว่าในการทำช่วงแรกมากเพราะตอนนี้ Data ค่อนข้างครบถ้วนถูกต้องตามที่เราต้องการแล้ว
ซึ่งถ้าดูจากตัวเลขก็จะเห็นว่าจากหลักหมื่นที่มีลดลงจนเหลือหลักพัน บอกตรงๆ ว่าเคสแบบนี้ไม่ค่อยเกิดขึ้นจากประสบการณ์ที่ทำ Social Consumer Research จาก Data นะครับ เรียกได้ว่ามี Data ที่ไม่เกี่ยวให้ลบออกไปเยอะมากมหาศาลจริงๆ
ทีนี้เมื่อเราคัดได้เฉพาะ Data ที่ต้องการแล้ว ในลำดับถัดไปคือขั้นตอนสำคัญนั่นก็คือการสร้าง Social Sentiments ด้วยตัวเอง เพราะนี่คือสิ่งที่เครื่องมือ Social listening tool ตัวไหนก็ให้ไม่ได้
5. Create Social Sentiments เพราะแต่ละโปรเจคมีบริบทของ Data ที่แตกต่างกัน
ดังนั้นเวลาผมทำ Research ให้ลูกค้าผมจึงต้องอ่านเพื่อประมวลผลวิเคราะห์ว่าในโปรเจคนี้คนพูดถึงในแง่มุมไหนบ้าง เพื่อวิเคราะห์จนเข้าใจ Pattern แล้วว่าในประเด็นไหน และในแต่ละประเด็นนั้นมีคำพูดร่วมในโพสคือคำว่าอะไร ผมก็จะ Data Attribute ครับ
ตัวอย่างในโปรเจคนี้คือผมเริ่มจากติด Tag ในโพสที่เกี่ยวข้องกับ Krystal จริงๆ ก่อนด้วยวิธีการดังรูป กดไปที่ปุ่ม Add Tag จากนั้นก็สร้าง Tag ที่ต้องการขึ้นมา แล้วก็สามารถติด Tag ได้มากกว่า 1 อย่างใน 1 โพสดังรูปครับ
เช่น อย่างโพสของเพจ Drama-addict ดังภาพผมก็จะทำการติดไว้ 2 Tags อันแรกคือบอกให้รู้ว่าโพสนี้เกี่ยวข้องกับ Krystal Club ส่วน Tag ที่สองคือเกี่ยวกับ ศาล เพราะมีการพูดถึงเรื่องศาลตัดสินจำคุกผู้จัดการผับ 2 เดือนครับ
เมื่อทำทั้งหมดจนครบทุกโพสเราก็จะเห็นทั้งภาพรวมและสามารถเจาะลงภาพลึกได้เลยว่า ตกลงแล้วเรื่อง Krystal Club ถูกพูดถึงบนโซเชียลด้วยแง่มุมไหนมากที่สุด ใช่เรื่องน้องฟ้าใสหรือไม่ ความสนุกของการทำ Social Data Analytics เพิ่งจะเริ่มต้นขึ้นในขั้นตอนนี้เองครับ
6. Summary Data ดูรายงานภาพรวมก่อนจะไปสู่การวิเคราะห์ลงลึก
ในตอนนี้จาก Data สองหมื่นกว่าคลีนรอบแรกเหลือหมื่นนิดๆ แล้วมีคลีนรอบสุดท้ายเหลือ Data แค่ 1,291 Mentions ซึ่งจากการตรวจสอบแล้วพบว่าทั้งหมดเกี่ยวข้องกับ Krystal Pub ไม่มีดาราเกาหลี ไม่มีโพสขายของ ไม่มีห้างชื่อคล้ายเข้ามาปะปน ซึ่งทั้งหมดใช้เวลาวันกว่าๆ ในการทำ Data Preparation ให้เรียบร้อยพร้อมใช้งานในการวิเคราะห์
ซึ่งถ้าดูเปรียบเทียบกับกราฟแรกก่อนคลีนจะเห็นว่าต่างกันเยอะมาก นี่แหละครับการ Craft Data เวลาทำรีเสิร์จของการตลาดวันละตอนที่เราตั้งใจทำให้ลูกค้าด้วยความละเมียดละไมจริงๆ (แอบขายของหน่อย)
7. Social Sentiments Analysis วิเคราะห์ข้อมูลให้ครบทุกแง่มุมโดยเข้าใจบริบทของ Data ให้รอบด้าน
ต้องบอกว่าในพาร์ทนี้แม้ Mandala Analytics จะยังไม่สามารถทำจบในตัวเองได้ แต่เราก็สามารถ Export Data ออกมาทำต่อเองได้ผ่านการทำ Data Visualization ที่จะทำให้เราได้เข้าใจบริบทที่เกิดขึ้นซึ่งจะนำไปสู่การเข้าถึง Social Consumer Insight ครับ
จากทั้งหมด 1,219 โพสที่พูดถึงเกี่ยวกับกรณีของ Krystal Pub ทองหล่อ ที่สามารถเข้าถึงได้ผ่าน Social listening tool เมื่อนำมาวิเคราะห์สร้างเป็น Social Setiments จะเห็นว่ามีทั้งหมด 16 Sentiments ตาม Context ของ Data ที่มาจากการทำ Conversation Analysis ว่าในเรื่องนี้มีการพูดถึงในแง่มุมใดบ้างดังนี้
16 Social Sentiments ที่เกิดขึ้นในประเด็น Krystal Club
และนี่ก็เป็นส่วนหนึ่งของการทำ Social Consumer Research จาก Data ผ่านเครื่องมืออย่าง Social Listening Tool ที่ผมทำให้ลูกค้าที่อยากรู้เรื่องแบรนด์ หรืออยากรู้เรื่อง Market Target และ Insight ด้วยการวิเคราะห์ลงลึกทุกแง่มุม ทั้งในด้านของ Quanlity และ Quantity ครับ
สุดท้ายนี้ผมมี Link ของ Social Sentiment Dashboard ให้คนที่สนใจลองเข้าไปกดเล่นดูว่าในแต่ละหัวข้อนั้นถูกพูดถึงบนแพลตฟอร์มใดบ้าง ไว้โอกาสหน้าว่างจากการทำ Research ให้ลูกค้าจะมาทำ Case Study สนุกๆ สอนการใช้ Social listening tool เพื่อทำรีเสิร์จแบบดาต้า 5.0 ครับ
แบรนด์ไหนหรือหน่วยงานใดอยากให้ผมทำ Research แบบนี้ให้ ติดต่อผ่านอีเมลได้ครับ email: [email protected]