คำถามที่นักการตลาดหลายคนอยากรู้ และเจ้าของธุรกิจทุกรายสงสัย นั่นในเทรนด์การตลาดในปีหน้า 2021 เราควรจะทำเรื่อง Branding อย่างไรบน Social media ที่เปลี่ยนไปไวเหลือเกิน วันนี้ผมมีคำตอบให้ ซึ่งแปลมาจากบทความชื่อ Discovering The Active Role of Brands on Social โดย We Are Social ถือโอกาสนำมาเรียบเรียงให้เพื่อนๆ นักการตลาดได้อ่านอัพเดทไปด้วยกัน เผื่อว่าจะปรับ Social media marketing 2021 ของตัวเองได้ทันก่อนที่จะสายก่อนไปครับ
An inconvenient truth การตลาดในวันนี้ไม่เรียบง่ายเหมือนวันวาน
Principle of marketing ที่นักการตลาดและคนโฆษณาส่วนใหญ่เคยเชื่อกันว่าถ้าเรามี Concept, Message หรือ Big idea ที่สั้น กระชับ เรียบง่าย และทรงพลัง ก็จะสามารถทำให้คนสนใจ หรือเรียกความสนใจจากกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการได้โดยง่าย นักการตลาดและคนโฆษณาจำนวนมากเชื่อกันว่ายิ่งข้อความที่สื่อสารออกมานั้นทรงพลังมากเท่าไหร่ ก็จะยิ่งทำให้คนอยากรู้อยากฟังในทุกครั้งที่เห็นผ่านตาหรือได้ยินผ่านหูครับ
เรื่องนี้ไม่ผิดเพราะสมัยผมยังอยู่เอเจนซี่โฆษณาเมื่อไม่กี่ปีก่อน (เอาจริงๆ ก็เมื่อปีที่แล้วเอง) บรรดาครีเอทีฟหรือคนในเอเจนซี่ยังคงพยายามปั้นสรรแต่งคำที่แสนจะวิจิตรพิศดาลออกมา หรือพยายามทำให้ข้อความที่เรียกว่า Big idea หรือ Concept key message นั้นฟังแล้วเก๋ ฟังแล้วเท่ห์ ฟังแล้วดึงดูดใจ หรือฟังแล้วต้องร้องว้าวและหยุดดูนั่นเองครับ
การคราฟกับ key message ของแบรนด์จะยังคงอยู่ในโลกการตลาดและโฆษณาไปอีกนาน แต่กับผู้บริโภคที่เต็มไปด้วยสิ่งเร้าความสนใจอยู่มากมายทุกๆ 20 ฟีดที่ผ่านตาบนโซเชียลมีเดียในปี 2021 จะไม่ได้ให้ความสำคัญใดๆ กับเรื่องนี้ เอาเป็นว่าพวกเขาไม่ได้แม้แต่จะแคร์ด้วยซ้ำว่าคุณพยายามพูดอะไรออกมาเท่ห์แค่ไหน เพราะผู้บริโภคในวันนี้จะเป็นฝ่ายควบคุมสื่อหรอการสื่อสารจากแบรนด์ จะไม่ได้ปล่อยให้คุณพูดอะไรก็ได้ตามใจแล้วใช้วิธีการซื้อสื่อมากๆ ยัดใส่สายตาให้เค้าเห็นแล้วจะกลายเป็น Brand top of mind ได้ง่ายเหมือนวันวาน
เพราะสื่อในวันนี้กระจัดกระจายหลายสิบไปจนถึงร้อยช่องทาง การที่จะมีสักแบรนด์ควบคุมสื่อทุกช่องทางได้ดั่งใจก็ไม่ต้องคิดเลยว่าจะต้องทุ่มงบการตลาดไปมหาศาลกว่าวันวานสักขนาดไหน แถมยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะคุมกับ ROI หรือไม่
ถ้าสังเกตให้ดีเราจะเห็นว่าแบรนด์ต่างๆ พยายามใช้ Social media เพื่อทำให้ผู้บริโภคหรือกลุ่มเป้าหมายที่ตัวเองต้องการหันมาสนใจ แต่ถ้านั่งดูโพสหรือคอนเทนต์จากแบรนด์ดีๆ จะพบว่า Audience ให้ความสนใจน้อยมาก เอาเป็นว่าถ้าไม่บูสโพสก็ไม่รู้ว่าจะมีคน LIKE ไหม ยังไม่ต้องพูดถึง Share ที่มีเงินเท่าไหร่ก็ซื้อจาก Facebook ไม่ได้
และทั้งหมดนี้ก็เลยนำมาสู่เนื้อหาประเด็นหลักที่เราจะพูดคุยกันในวันนี้ นั่นก็คือแบรนด์อย่างเราควรจะทำอย่างไรในโลกที่ผู้บริโภคเป็นผู้ควบคุมสื่อโดยเฉพาะโซเชียลมีเดีย Brand role in social media marketing 2021 ที่นักการตลาดต้องรู้เพื่อจะได้ปรับตัวและรับมือได้ทัน
Staying relevant in an uncertain world เพราะแพลตฟอร์มไม่เคยนิ่ง และผู้บริโภคก็ไม่เคยหยุดวิ่งบนออนไลน์
เพราะสิ่งสำคัญในการทำ Social media marketing 2021 คือเราต้องแน่ใจว่าที่เราทำนั้นมันสำคัญต่อกลุ่มเป้าหมายเราจริงๆ ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มเป้าหมายที่เราอยากให้เขามาเป็นลูกค้า หรือกลุ่มเป้าหมายที่เป็นลูกค้าปัจจุบันว่าทำอย่างไรให้เขาอยากใช้เงินกับเราให้มากขึ้นและนานขึ้น
และอีกสิ่งสำคัญของประเด็นนี้คือเพราะความรู้ต่างๆ ที่เคยใช้ในการทำ Social media marketing นั้นเปลี่ยนไปเร็วมาก ความรู้เมื่อปีที่แล้วไม่สามารถใช้ได้ในวันนี้ หรือแม้แต่กระทั่งความรู้เมื่อเดือนที่แล้วก็อาจจะกลายเป็นเก่าตกยุคล้าสมัยแบบไม่มีวันหวนคืนมา เพราะเทคโนโลยีต่างๆ เปลี่ยนแปลงไปทุกวัน เร็วบ้าง ช้าบ้าง แต่อย่างนึงที่ไม่เปลี่ยนคือทุกสิ่งล้วนพัฒนาไปตลอดเวลาอยู่เสมอ
ดังนั้นการจะทำ Social media marketing 2021 คือการพร้อมปรับตัวอยู่ตลอดเวลา พร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ และก็รีบทิ้งความรู้เก่า ลองคิดดูซิว่าอยู่ดีๆ TikTok ก็ปังขึ้นมาในช่วงสั้นๆ จากแพลตฟอร์มทางเลือกกลายเป็นอีกหนึ่งช่องทางหลัก จึงไม่มีใครบอกได้ว่าปีหน้าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง แต่ที่แน่ๆ คือต้องมีอะไรสักอย่างเกิดขึ้นแน่ๆ ครับ
หรือ Social media platform หลักๆ ของโลกไม่ว่าจะ Facebook, Twitter, Instagram หรือ YouTube ต่างก็ล้วนอัพเดทแพลตฟอร์มตัวเองอยู่ตลอดเวลา Algorithm ในการคัดเลือกคอนเทนต์ก็เปลี่ยนไปทุกวัน บางฟีเจอร์คนส่วนใหญ่ไม่เคยใช้ มาวันนี้กลายเป็นฟีเจอร์หลักก็มีให้เห็นถมเถไป หรือจะการพยายามลองให้คนใช้ฟีเจอร์ใหม่ๆ จากเจ้าของแพลตฟอร์มเอง ทั้ง Voice ทั้ง AR หรือการพยายามเอา AI เข้ามาช่วยสร้าง Avatar ทำให้การเล่นโซเชียลมีเดียของเราสนุกขึ้น
บวกกับการพยายามแสดงความจริงใจและโปร่งใสในการใช้ Consumer data ที่ได้มา พยายมบอกให้เรารู้ว่าเหตุใดเราจึงเห็นโฆษณาชิ้นนี้ที่อยู่ตรงไหน พยายามเปิดเผยทุกอย่างเท่าที่จะทำได้ก็ว่าได้ครับ
รวมไปถึงอนุญาติให้เราเข้ามาควบคุม Data ของเราได้ดีขึ้น เลือกได้ว่าอยากให้ Facebook แชร์ข้อมูลการใช้งานของเรากับ Third Party หรือไม่ จากเดิมเราไม่เคยรู้เลยว่าตกลงแล้ว Facebook เอา Data ของเราไปทำอะไร มาวันนี้พวกเขาพยายามอย่างหนักจนเปลี่ยนไปมาก เพื่อเรียกศรัทธาให้คนยังสบายใจที่จะเล่นแพลตฟอร์มนี้
Social media platform ต่างๆ เองก็พยายามออกมามีส่วนร่วมกับประเด็นปัญหาทางสังคมหรือวัฒนธรรมที่ถูกพูดถึงหรือขับเคลื่อนบนโซเชียลมีเดียมากขึ้น จากเดิมโซเชียลมีเดียมองว่าตัวเองไม่จำเป็นต้องมีส่วนรับผิดชอบกับเนื้อหาทั้งหมดที่ปรากฏ มองว่าตัวเองเป็นแค่ตัวกลางที่ให้คนมาแชร์ความเห็นได้อิสระ แต่มาวันนี้แพลตฟอร์มต่างๆ เข้ามามีส่วนร่วมกับบางโพสที่ให้ข้อมูลผิดเพี้ยน เริ่มผันตัวเองมาเป็นบรรณาธิการมากขึ้นครับ
The role for research รีเสิร์จตลาดจากโซเชียลมีเดีย
เมื่อวันนี้แทบทุกสิ่งที่เราอยากรู้สามารถหาคำตอบได้ทาง Social media ปฏิเสธไม่ได้ว่า Social media เป็นอีกช่องทางหนึ่งในการหาคำตอบของทุกคน ก่อนจะตัดสินใจซื้อสินค้าหรือบริการอะไรสักอย่าง เราไม่ได้ใช้แค่ Google ในการหาคำตอบอีกต่อไป แต่เรายังเข้าไปดูว่าผู้คนพูดถึงแบรนด์นีว่าอย่างไรบนโซเชียลมีเดีย
ดังนั้นการทำ Research บน Social media จะช่วยให้แบรนด์สามารถรู้ว่าตัวเองควรต้องทำ Social media marketing อย่างไรในปี 2021 ผู้คนคิดอย่างไรกับแบรนด์เราหรือแบรนด์คู่แข่ง แล้วพวกเขาคิดอย่างไรกับสินค้าหรือบริการประเภทนี้ ทำให้เรารู้ว่าควรจะปรับการทำ Marketing บนโซเชียลมีเดียอย่างไรที่ไม่ต้องคิดเองเออเองแบบปีก่อนๆ อีกต่อไปครับ
เพราะก่อนจะทำ Social media marketing plan เราสามารถใช้ Social media ในการทำ Research เพื่อเรียนรู้และรู้จักกลุ่มเป้าหมายหรือ Audience ที่เราต้องการได้ง่ายขึ้น วิธีที่ผมทำคือผมจะเข้าไปดูใน Social profile ของคนที่มากดไลก์ในประเด็นที่ผมสนใจทีละคน ไล่ดูเลยว่าพวกเขาโพสรูปแบบไหน เช็คอินที่ไหน แชร์อะไร เรียกได้ว่าไปสังเกตพฤติกรรมการใช้ชีวิตบนโซเชียลแต่ละคนโดยละเอียดเป็นร้อยคนต่อครั้งก็ว่าได้ครับ
ดังนั้นนักการตลาดที่ฉลาดควรทำ Audience Research บน Social media เป็นประจำ เพื่อจะได้ตามผู้บริโภคได้ทัน ไม่อย่างนั้นคุณจะไม่รู้เลยว่าพวกเขาพูดว่าอย่างไรบ้างครับ
Audience profiling ฉลาดเลือกกลุ่มเป้าหมาย
การทำ Marketing Research ด้วย Social media วันนี้เป็นเรื่องที่ง่ายและสะดวกมาก ไม่ว่าจะตัวแพลตฟอร์มต่างๆ เองที่พยายามให้เราเจ้าของเพจสามารถเข้าถึง Data ของกลุ่มผู้ติดตามด้วยหน้าตา Dashboard แบบใช้งานง่าย ไปจนถึงการใช้ Social listening tool เพื่อช่วยให้เราเข้าถึงข้อมูลในประเด็นที่เรากำลังสนใจผ่าน Keyword ต่างๆ ทำให้เรารู้ว่าใครบ้างที่ชอบพูดถึงแบรนด์เราบ่อยๆ บนออนไลน์ แล้วใครบ้างที่รักและชื่นชอบแบรนด์เราที่มักจะโพสถึงแบรนด์เราในแง่ดีเป็นประจำ แต่เราดันไม่เคยรู้จักเขามาก่อน
อย่างผมที่ทำ Facebook Fan Page ก็จะเข้าถึงข้อมูลผู้ติดตามหลังบ้านได้ง่ายๆ ผ่านเครื่องมือที่เรียกว่า Facebook Audience Insight หรือแม้แต่การเข้าถึงข้อมูลคนที่ไม่ได้ติดตามแค่เพจผมแต่เป็นผู้ใช้เฟซบุ๊คทั่วไปก็ไม่มีปัญหา
แถมข้อดีคือการทำ Social media marketing คือเราสามารถขยายกลุ่มเป้าหมายออกไปได้มากขึ้นอย่างแม่นยำกว่าสื่อแบบเก่า นั่นก็คือด้วยเทคโนโลยีอย่าง Lookalike ที่แพลตฟอร์มต่างๆ มีให้ เพราะ AI จะช่วยให้เราเข้าถึงกลุ่มคนที่เหมือนกับคนที่เราอยากได้ หรือหากลุ่มคนที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับกลุ่มคนที่กำลังติดตามเราอยู่ในปัจจุบัน
ที่ผมกล้าพูดแบนี้เพราะตอนเพจการตลาดวันละตอนยังไม่ถึงแสนคน LIKE ผมเข้าไปดูทุกวันว่าวันนี้มีใครมา LIKE หรือกดติดตามบ้าง คนที่เข้ามาใช่อย่างที่ผมต้องการไหม ถ้าไม่ใช่ผมก็ตัดใจลบออกจากเพจไปครับ ดังนั้นการทำ Lookalike จะไม่เวิร์คเลยถ้ากลุ่มเป้าหมายตั้งต้นคุณไม่ดีพอ คิดง่ายๆ ว่ามันคือการ copy & paste audience ถ้า audience ไม่ดีก็ยากที่จะได้ของดีกลับมาครับ
ดังนั้นในแง่ของการทำ Content marketing ในปี 2021 หรือ Social media marketing ไม่ใช่แค่การทำคอนเทนต์ให้ตอบกลุ่มเป้าหมายที่มี แต่ยังหมายความถึงทำคอนเทนต์ให้ดีเพื่อให้ได้กลุ่มเป้าหมายที่ต้องการกลับคืนมา
สุดท้ายนี้ถ้าการทำ Social media research ของคุณไม่ได้ตอบสิ่งที่คุณอยากรู้มากพอ คุณอาจจะต้องใช้วิธีการอื่นเพิ่มเติม ทั้งการลงไปหาข้อมูลเอง การทำ Survey serearch หรือแม้แต่การสัมภาษณ์ก็ตาม แม้วิธีการเหล่านี้อาจจะดูเป็นเรื่องเก่าที่ไม่ค่อยดิจิทัลเท่าไหร่ แต่ผมบอกได้เลยครับว่าจากประสบการณ์ที่ผ่านมาวิธีการคุยกับคนแบบ Face to face ก็ยังทำให้ได้ข้อมูลบางอย่างที่การเสิร์จหาตอบไม่ได้ และหลายครั้งผมก็เอาข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์พูดคุยไปค้นหาต่อบนออนไลน์ ไม่ว่าจะด้วยการใช้ Google Trends หรือ Social listening ก็ทำให้ได้เข้าถึง Data ที่มากขึ้นที่จะมาพิสูจน์ว่าประเด็นที่ผมสนใจนั้นมีคนสนใจอยู่มากพอจริงๆ ครับ
Social media category landscape จักรวาลโซเชียลมีเดียนั้นกว้างใหญ่ต้องหมั่นอัพเดทไว้ตลอด
การทำความเข้าใจจักรวาลของ Social media ในปี 2021 นั้นเป็นอีกหนึ่งส่วนสำคัญของการทำ Research เพื่อปรับทำให้ Brand เราบน Social media เข้ากับยุคสมัย
เพราะคำถามสำคัญที่นักการตลาดอย่างเราต้องตอบให้ได้ก่อนจะทำแพลน Social media marketing 2021 คือเราต้องรู้จักทุกแพลตฟอร์มอย่างถ่องแท้ จากนั้นก็ต้องเลือกว่าเราควรจะต้องเข้าไปอยู่ในแพลตฟอร์มใดบ้าง เราไม่จำเป็นต้องมีตัวตนอยู่ในทุกช่องทาง แต่เราต้องพร้อมอยู่กับผู้บริโภคของเราหรือกลุ่มเป้าหมายที่เราต้องการให้ทุกช่องทางที่พวกเขาอยู่
และก็อาจจะไปดูข้อมูลที่ผู้คนมีต่อคู่แข่งเราที่ปรากฏบนออนไลน์ ดูว่าคนพูดว่าอย่างไรบ้างบนออนไลน์หลังจากเกิดการเปิดตัวสินค้าตั้งแต่ก่อนและหลังวางขายว่าคนมีความคิดเห็นต่างกันไหม ชมมากขึ้น หรือด่าเยอะกว่าเก่า ทั้งหมดนี้คือข้อมูลที่มีประโยชน์ที่จะใช้ในการวางแผน Social media marketing 2021 เป็นอย่างดีครับ
เพราะกลุ่มคนบนออนไลน์สามารถทำให้แบนด์เล็กสามารถปังเป็นพลุแตกในชั่วข้ามคืนได้ง่ายๆ แต่ในขณะเดียวกันกลุ่มคนบนออนไลน์ก็สามารถทำให้แบรนด์คุณที่สร้างมานานพังพินาศในเวลาไม่ถึงวันได้เช่นกัน ดังนั้นการจะทำ Social media marketing 2021 คือการที่ต้องหมั่นฟังเสียงของคนที่เราต้องการบนออนไลน์ วิเคาะห์จับประเด็นในสิ่งที่พวกเขากำลังพูดหรือให้ความสนใจ อยู่ใกล้ชิดกับคนที่พูดถึงเราหรือคู่แข่งให้มากที่สุด
สุดท้ายนี้การจะสร้าง Brand on Social media ใจความสำคัญไม่ได้อยู่ที่เป้าหมายปลายทาง ไม่ได้สำคัญที่ตัว big idea หรือ key communication message อีกต่อไป แต่สำคัญที่กระบวนการในการเรียนรู้ผู้บริโภคที่เราต้องการ และการพร้อมปรับตัวให้เข้ากับแนวทางใหม่ๆ ที่เปลี่ยนไปของ Algorithm แพลตฟอร์มต่างๆ อยู่ทุกวัน
เป็นอย่างไรครับกับแนวทาการทำ Social media marketing 2021 ที่ครอบคลุมไปถึงเรื่องของ Branding on social 2021 เช่นกัน หวังว่าจะช่วยเพื่อนๆ นักการตลาดในการตลาดวันละตอนได้ไม่มากก็น้อย เป็นกำลังใจให้ทุกคนเป็นแบรนด์ที่ผู้บริโภครักได้ในปีหน้าและตลอดไปครับ